زغال اخته (Cornus mas) درخت یا درختچهای بومی جنگلهای شمال ایران است که اواخر زمستان، قبل از برگ دادن، غرق گلهای زرد میشود و تابستان میوههای قرمز ترشوشیرین میدهد. هسته زغال اخته خواب دوگانه دارد و بدون ۳ تا ۴ ماه دوره گرم و بعد ۳ تا ۴ ماه سرما سبز نمیشود؛ معمولاً بهار سال دوم بعد از کاشت جوانه میزند. سادهترین روش، کاشت هسته تازه در پاییز در گلدان بیرون و صبر است؛ نهال را آذر تا بهمن بکارید.
| نام علمی | Cornus mas |
| گلدهی | بهمن تا اسفند (قبل از برگ) |
| رسیدن میوه | مرداد تا شهریور |
| کاشت هسته | آبان تا آذر (فضای باز) |
| نیاز بذر | ۳–۴ ماه گرم + ۳–۴ ماه سرد |
| کاشت نهال | آذر تا بهمن |
| شروع باردهی | بذری ۵–۷ سال؛ پیوندی ۲–۳ سال |
درخت زغال اخته
زغال اخته در جنگلهای ارسباران، گیلان، مازندران و گلستان بهصورت خودرو میروید. درختی ۴ تا ۸ متری با برگهای بیضی براق و چوب بسیار سخت است که عمر طولانی دارد. گلهای کوچک زردش در خوشههای ریز، اواخر زمستان باز میشوند و منبع غذای اولیه زنبورها هستند. میوهاش بیضی، قرمز براق و ترش است و تازه، به شکل لواشک، مربا، شربت و ترشی مصرف میشود.
شرایط رشد
- آب و هوا: بسیار مقاوم به سرما (تا ۳۰- درجه)؛ برای میوهدهی به زمستان سرد نیاز دارد. در مناطق گرم و خشک رشد ضعیفی دارد.
- نور: آفتاب کامل یا سایه سبک؛ در آفتاب میوه بیشتری میدهد.
- خاک: حاصلخیز، کمی مرطوب و زهکشدار؛ خاک آهکی را هم تحمل میکند.
- گردهافشانی: بیشتر درختان برای میوهدهی خوب به گرده درخت دیگری نیاز دارند؛ دستکم ۲ درخت بکارید.
کاشت زغال اخته با هسته در گلدان
اگر میخواهید سریعتر نتیجه بگیرید، هستهها را با ماسه مرطوب ۳ تا ۴ ماه در دمای اتاق و بعد ۳ تا ۴ ماه در یخچال نگه دارید و بعد بکارید؛ همان روشی که برای درخت زالزالک هم استفاده میشود.
کاشت نهال زغال اخته
نهال را در دوره خواب در چالهای به عمق و عرض ۶۰ سانتیمتر با کود دامی پوسیده بکارید و عمیق آبیاری کنید. نهالهای پیوندی ۲ تا ۳ سال بعد میوه میدهند. زمان مناسب پیوند را در زمان پیوند زدن درختان میوه ببینید.
نگهداری و هرس
- آبیاری: سالهای اول منظم، بهخصوص در تابستان؛ زغال اخته خشکی طولانی را دوست ندارد.
- کود: هر زمستان کود دامی پوسیده پای درخت.
- هرس: کم؛ فقط شاخههای خشک و درهم را در اواخر زمستان، بعد از گلدهی، حذف کنید.
- آفات: زغال اخته کمآفت است؛ گاهی شته و کرم میوه دیده میشود.
زغال اخته کنار درخت عناب و فندق از درختان مقاوم و میوهدار برای حیاط است. برای انتخاب درخت حیاط، بهترین درخت برای حیاط منزل را هم ببینید.
















