فصل پیوند زدن درختان میوه
اگر میخواهید پیوند موفقی داشته باشید، اولین سؤالی که باید از خودتان بپرسید این است: فصل پیوند زدن درختان میوه دقیقاً کی است؟ پاسخ کوتاه این است که بیشتر پیوندها در اواخر زمستان تا اوایل بهار انجام میشوند؛ یعنی زمانی که درخت هنوز در خواب است اما جوانهها کمکم متورم شدهاند. این بازه طلایی به لایه کامبیوم اجازه میدهد فعالیت خود را شروع کند و اتصال بین پایه و پیوندک سریعتر برقرار شود.
البته همه روشها یک زمان ندارند. پیوندهای خواب مثل پیوند شکافی یا زبانهای معمولاً در بهمن و اسفند بهترین نتیجه را میدهند. اما پیوند جوانهای یا پیوند سپری بیشتر در تابستان وقتی پوست درخت بهراحتی جدا میشود انجام میشود. نکته مهم این است که فصل پیوند زدن درختان میوه بسته به اقلیم منطقه شما هم فرق میکند؛ در مناطق گرمتر پنجره زمانی جلوتر میافتد و در مناطق سردتر باید صبورتر باشید.
یک اشتباه رایج این است که باغداران تازهکار فکر میکنند هر وقت حوصله داشتند میتوانند پیوند بزنند. واقعیت این است که اگر زمان را رعایت نکنید، حتی بهترین تکنیک هم نتیجه نمیدهد. پس قبل از هر کاری، وضعیت جوانهها و دمای هوا را بررسی کنید.
یکی از مهمترین پارامترها برای پیوند زدن درخت، برقراری شرایط محیطی و فیزیولوژیکی مناسب گیاه میباشد. بسیاری از باغبانان و کشاورزان برای اهداف گوناگون این عمل را در بین درختان میوه انجام میدهند. زمان پیوند موقعی است که گیاه در دوره فعالیت خود باشد، یعنی شیره نباتی در جریان باشد. از نظر علمی در هر موقع از سال به استثنای موقعی که گیاه در دوره استراحت به سر میبرد و شیره نباتی راکد گردیده، میتوان عمل پیوند را انجام داد.
بیشتر بخوانید : آموزش کاربردی هرس درختان
این نظریه در عمل به اشکالاتی برمیخورد که عملا زمان پیوند زدن را محدود میکند:
1- مقدار زیاد شیره نباتی مانع ایجاد تماس بین پیوندک و پایه در ناحیه طبقه مولده و جوش خوردن آنها با یکدیگر میشود و به اصطلاح باغبانان پیوندک در شیره نباتی مایع مانع ایجاد تماس بین پیوندک و پایه در ناحیه طبقه مولده و جوش خوردن آنها با یکدیگر میشود و به اصطلاح باغبانان پیوندک در شیره نباتی خفه میگردد.
2- حرارت زیاد باعث تبخیر فوقالعاده پیوندک شده و قبل از آنکه سلولهای طبقه مولده یکی شوند و شیره نباتی کافی به پیوندک برسد، گرما پیوندک را خشک نموده از بین میبرد.
3- سرمای زمستان و یخبندان و به طور کلی حرارت کمتر از 10 درجه در هوای اطراف پیوندک نیز مانع فعالیت سلولهای نامبرده گردیده، جوش خوردن پیوند را غیرممکن میسازد.
برای خرید خاک و بستر کشت به فروشگاه اینترنتی نازبو مراجعه کنید.
بنابر آنچه گفته شد عملاً در دو فصل بطور حتم می توان گیاهان را پیوند کرد. یکی در فصل بهار پس از بیدار شدن پایه و قبل از آنکه شدت جریان شیره نباتی زیاد شود و یا آنکه سرمای اول بهار مانع فعالیت سلولهای قسمت هوایی گیاه گردد و دیگری در اواخر تابستان و یا اوایل پائیز (بنا بر نوع درخت که جریان شیره نباتی تا اندازه ای کند شده و سرمای زمستان هنوز فرا نرسیده است)
پیوند در فصل تابستان توصیه نمیشود و علت آن هم گرمای بیش از حد هواست که به درخت و ریشه آن فشار وارد میکند. بدیهی است که هر گاه ممکن شود با وسایل مناسبی از اثر سوء گرمای تابستان جلوگیری به عمل آید و یا آنکه گرمای هوای محل اجازه دهد میتوان در فصل نامبرده نیز عمل پیوند را انجام داده و زمان پیوند را تعیین کرد.
برای خرید نوار پیوند به فروشگاه اینترنتی نازبو مراجعه کنید
نکته مهمی که در هنگام پیوند زدن پایهها باید بدان توجه نمود این است که، چه در اواخر خرداد و چه در شهریور ماه پایهها باید به خوبی و به سهولت پوست بدهند؛ یعنی به راحتی بتوان پوست آنها را از پایه جدا کرد، بهترین آزمایش برای آمادگی پایهها و انجام عمل پیوند، آزمون پوست دادن پایهها میباشد. برای این کار، با چاقو چند شیار در تعدادی از پایهها ایجاد میکنیم، چنانچه بعد از شیار زدن، پوست به راحتی از پایه جدا شود، زمان پیوند درخت فرا رسیده است در غیر این صورت باید پایهها را با دادن آب و کود وادار به رشد و نمو سریع نمود تا قابل پیوند شوند.
برای خرید ابزار باغبانی به فروشگاه اینترنتی نازبو مراجعه کنید.
معمولاً در غالب نهالستانها پیوند پاییزه (پیوند خواب) رایج است، چون اولاً اکثر پایهها برای اواخر تابستان آماده پیوند میشوند، ثانیاً چون در پیوند بهاره در طول تابستان شاخههای حاصل از رشد جوانه پیوندک، به اندازه کافی قوی نشده و مواد غذایی کافی ذخیره نمیکنند. لذا در زمستان دچار سرمازدگی میشوند، (البته برخی از پایهها مانند خرمالو اجباراً در بهار پیوند میشوند)
در پیوندهای بهاره، بر اساس زمان پیوند درخت، ابتدا خرمالو (فروردین) و در پیوندهای خواب ابتدا انواع گلابی و سپس گیلاس، زرد آلو، هلو، شلیل، بادام و سیب پیوند میشوند تا عمل پیوند به راحتی انجام شود.
پیوند درخت را میتوان به یکی از کارهای آسان طبقه بندی کرد، اما اگر همین کار آسان را اشتباه انجام دهید، باعث مرگ درخت خود میشوید.
همچنین بخوانید: استفاده از هورمون ریشه زایی در قلمه زدن
مشخصات پایه خوب در پیوند زنی
1- پایه باید دارای رشد خوبی باشد.
2- پایه باید مقاوم به املاح آب و خاک و خشکی باشد.
3- پایه باید به آفات مقاوم باشد.
4- پایه باید با پیوندک سازگاری داشته باشد.
5- پایه باید دارای ساقه صاف و بافت قوی باشد.
همچنین بخوانید : آموزش پیوند زدن کاکتوس

همچنین بخوانید : آموزش پیوند زدن گل رز
نشانههای ناسازگاری پیوند در درختان
1- جوش نخوردن پیوندهای انجام گرفته
2- زرد شدن برگها
3- خشک شدن گیاه هنگام نهالی
4- تفاوت رشد پایه و پیوندک
5- رشد بیشتر از محل
6- جدا شدن آشکار پایه و پیوندک
مزایای پیوند زدن درختان
گیاهی را که دارای ریشههای ضعیفی هستند را با استفاده از پیوند میتوان دارای ریشه قوی کرد.
با پیوند زدن میتوان گیاهانی مثل بادام، سیب، گردو که با روشهای دیگر نمیتوان تکثیرشان کرد، گروههایی تولید کرد.
با عمل پیوند فرمهای ویژه ای از رشد را به دست میآوریم.
با پیوند میتوان چند رنگ گل یا چند نوع میوه را بر روی یک پایه ایجاد نمود.
با انجام عمل پیوند میتوان شاخه ای را که میوه میدهد بر روی پایه ای دیگر قرار داده و از آن میوه به دست آورد.
بیشتر بخوانید : نحوه قلمه زدن درخت انگور
راههای مراقبت از نهالهای پیوندی
- پس از انجام پیوند تا قبل از خزان طبیعی نهالها آنها را مرتب آبیاری کنید.
- از درختان در مقابل سرما با پوششهای سبک محافظت کنید.
- در مقابل آفتاب برای درختان سایبان دایمی ایجاد کنید.
- از قیم، برای جلوگیری از شکستن پیوندک استفاده نمایید.
- قسمتی از پایه که بالاتر از پیوندک قرار گرفته است، در پیوندهای جانبی قطع شود.
- بالای پیوند را بعد از موفقیت در پیوند جوانه قطع کنید.
- جوانههایی که در زیر پیوندک شروع به رشد کرده اند را، حذف نمایید.
- پاجوشها را حذف کنید.

بهترین زمان پیوند اسکنهای
پیوند اسکنهای یا همان پیوند شکافی (Cleft Graft) یکی از قدیمیترین و مطمئنترین روشهای پیوند است که مخصوصاً برای درختان مسنتر با قطر تنه بیشتر کاربرد دارد. بهترین زمان پیوند اسکنهای اواخر زمستان است؛ دقیقاً زمانی که درخت پایه هنوز کاملاً بیدار نشده اما شیره گیاهی در آستانه حرکت است. در ایران این بازه معمولاً از نیمه دوم بهمن تا اواسط اسفند است.
چرا این زمان اهمیت دارد؟ چون در پیوند اسکنهای شما یک شکاف عمودی در پایه ایجاد میکنید و پیوندک را داخل آن قرار میدهید. اگر کامبیوم فعال نباشد، جوشخوردگی اتفاق نمیافتد. از طرفی اگر خیلی دیر اقدام کنید و برگها باز شده باشند، پیوندک قبل از اتصال کامل خشک میشود.
برای بهترین زمان پیوند اسکنهای این نکات را هم در نظر بگیرید:
- پیوندکها را از شاخههای سال قبل و در زمان خواب جمعآوری کنید
- آنها را در یخچال یا جای خنک نگهداری کنید تا زمان پیوند
- روز پیوند ترجیحاً ابری یا خنک باشد، نه آفتابی و گرم
- بعد از پیوند حتماً محل اتصال را با نوار پیوند و موم محافظت کنید
زمان پیوند زالزالک
زالزالک (Crataegus) درختی مقاوم و کمتوقع است که بهعنوان پایه برای پیوند گلابی و به هم استفاده میشود. اما خود زالزالک هم قابل پیوند است و زمان پیوند زالزالک اهمیت زیادی در موفقیت کار دارد. بهترین زمان برای این کار اواخر زمستان تا اوایل بهار است؛ یعنی وقتی جوانهها شروع به تورم کردهاند اما هنوز باز نشدهاند.
تجربه نشان داده که زمان پیوند زالزالک در مناطق معتدل ایران حدود اواخر بهمن تا اواسط اسفند بهترین نتیجه را میدهد. در این بازه، لایه زاینده فعال است و ترمیم بافت سریعتر انجام میشود. برای زالزالک معمولاً از پیوند شکافی یا پیوند زبانهای استفاده میکنند.
چند نکته عملی:
- پیوندک باید ۳ تا ۴ جوانه سالم داشته باشد
- قطر پیوندک و پایه تا حد امکان نزدیک به هم باشد
- از چاقوی تیز و ضدعفونیشده استفاده کنید
- بعد از پیوند، محل را از آفتاب مستقیم محافظت کنید

زمان پیوند گیلاس به آلبالو
پیوند گیلاس روی پایه آلبالو یکی از ترکیبهای رایج در باغداری است. آلبالو بهعنوان پایه مقاومتر است و میتواند رشد گیلاس را کنترل کند. اما زمان پیوند گیلاس به آلبالو باید دقیق انتخاب شود تا سازگاری بافتی بهدرستی اتفاق بیفتد.
بهترین زمان برای این پیوند اواخر زمستان است؛ حدود بهمن تا اوایل اسفند. در این زمان هر دو درخت در خواب هستند اما کامبیوم آماده فعالیت است. زمان پیوند گیلاس به آلبالو نباید به تابستان موکول شود مگر اینکه از روش پیوند جوانهای استفاده کنید که در آن صورت تیر و مرداد مناسبتر است.
نکته مهم درباره این ترکیب: گاهی ناسازگاری طولانیمدت بین گیلاس شیرین و برخی ارقام آلبالو وجود دارد. علائم این ناسازگاری ممکن است سالها بعد ظاهر شود. پیشنهاد میکنم قبل از پیوند گسترده، روی چند نهال آزمایش کنید و نتیجه را ببینید.
- از پیوندکهای سالم و بدون آلودگی استفاده کنید
- هممحوری کامبیوم پایه و پیوندک را رعایت کنید
- محل پیوند را با موم یا چسب مخصوص بپوشانید
زمان پیوند درخت توت
درخت توت (Morus) از نظر پیوند انعطافپذیری خوبی دارد و زمان پیوند درخت توت بازه نسبتاً گستردهای را شامل میشود. با این حال، بهترین نتیجه معمولاً در اواخر زمستان تا اوایل بهار به دست میآید؛ یعنی زمانی که درخت از خواب زمستانی خارج میشود.
در مناطق گرمتر ایران، زمان پیوند درخت توت میتواند تا اواخر بهار یا حتی اوایل تابستان هم کشیده شود. در این صورت بهتر است از پیوند پوستی استفاده کنید چون پوست درخت در این زمان بهراحتی جدا میشود. البته باید مراقب باشید که محل پیوند در معرض آفتاب شدید قرار نگیرد.
توصیههای عملی:
- پیوندکها را در زمان خواب درخت جمعآوری و در یخچال نگهداری کنید
- از شاخههای یکساله با چوب رسیده استفاده کنید
- بعد از پیوند، آبیاری منظم داشته باشید اما غرقابی نکنید
- شاخههای رقیب را حذف کنید تا انرژی درخت صرف پیوندک شود
زمان پیوند درخت شاهتوت
شاهتوت که به ارقام درشتتر و شیرینتر توت گفته میشود، از نظر پیوند شبیه توت معمولی رفتار میکند. زمان پیوند درخت شاهتوت عمدتاً اواخر زمستان تا اوایل بهار است؛ بهمن و اسفند در بیشتر مناطق ایران زمان مناسبی محسوب میشود.
در مناطق با زمستان ملایم، زمان پیوند درخت شاهتوت میتواند کمی زودتر شروع شود. همچنین در تابستان هم امکان پیوند پوستی وجود دارد، به شرطی که رطوبت کافی تأمین شود و از تابش مستقیم آفتاب جلوگیری گردد.
برای موفقیت در پیوند شاهتوت:
- پایهای قوی و سالم انتخاب کنید؛ توت معمولی پایه خوبی است
- پیوندک از درخت مادری با میوهدهی اثباتشده بگیرید
- برشها را تمیز و یکدست بزنید
- از نوار پیوند مناسب استفاده کنید و بعد از جوشخوردن آن را شل کنید
-
در نهایت به یاد داشته باشید که موفقیت پیوند فقط به زمان بستگی ندارد؛ کیفیت پیوندک، سلامت پایه، تکنیک صحیح و مراقبت بعد از پیوند همه نقش دارند. اما اگر زمان را درست انتخاب نکنید، بقیه کارها بیفایده خواهد بود.


















