قاصدک (Taraxacum officinale) گیاهی چندساله و علفی از خانواده کاسنی است که با گلهای زرد درخشان و کرههای سفید و پفکی بذرش شناخته میشود؛ هر کره صدها بذر چتردار دارد که با باد تا کیلومترها جابهجا میشوند. قاصدک در بیشتر نقاط ایران در چمنها، کنار جویها و زمینهای بایر میروید. برای بعضی باغبانها علف هرز سمج است و برای بعضی گیاهی خوراکی و دارویی که برگ و ریشهاش از قدیم مصرف میشده است. در این مطلب شکل گیاه قاصدک، انواع، کاربردها و روش کاشت یا کنترل آن را میبینید.
| نام علمی | Taraxacum officinale |
| خانواده | کاسنی (Asteraceae) |
| چرخه زندگی | چندساله |
| زمان گلدهی | اسفند تا خرداد و گاهی پاییز |
| بخشهای مصرفی | برگ جوان، گل و ریشه |
| تکثیر | بذر و تکه ریشه |
گیاه قاصدک چه شکلی است؟
- برگ: برگهای قاصدک بهصورت طوقهای روی زمین پهن میشوند و لبههای دندانهدار و عمیق دارند؛ نام انگلیسی Dandelion از «دندان شیر» گرفته شده است.
- ساقه گل: ساقه توخالی و بدون برگ که شیره سفید شیری دارد.
- گل: هر گل در واقع مجموعهای از ۱۰۰ تا ۲۰۰ گلچه زرد کوچک است که صبحها باز و عصرها بسته میشود.
- کره بذر: بعد از گلدهی، گل به کرهای سفید و کروی تبدیل میشود که هر بذرش چتری ابریشمی دارد.
- ریشه: ریشهای راست، ضخیم و قهوهای که تا ۵۰ سانتیمتر در خاک فرو میرود.
انواع قاصدک
| نوع | ویژگی |
|---|---|
| قاصدک معمولی (T. officinale) | رایجترین گونه با گل زرد و برگ دندانهدار |
| قاصدک برگقرمز (T. erythrospermum) | بذر قرمز و برگهای ظریفتر |
| قاصدک سفید (T. albidum) | گل سفید، گونه زینتی ژاپنی |
| قاصدک صورتی (T. pseudoroseum) | گل صورتی کمرنگ با مرکز زرد |
| قاصدک روسی (T. kok-saghyz) | ریشه حاوی لاستیک طبیعی |
به گیاهانی که شبیه قاصدکاند (مثل گلهای زرد خانواده کاسنی) هم گاهی قاصدک گفته میشود. قاصدک خویشاوند نزدیک کاسنی است و برگهایش طعم تلخ مشابهی دارد.
کاربرد سنتی قاصدک
برگهای جوان قاصدک در بسیاری از کشورها مثل کاسنی در سالاد یا پخته مصرف میشود و منبع ویتامین A، C، K و پتاسیم است. ریشه بوداده آن بهعنوان جایگزین قهوه دم میشود و در طب سنتی برای کمک به گوارش و ادرارآوری کاربرد داشته است. برای آشنایی با گیاهان دارویی دیگر، لیست کامل گیاهان دارویی با عکس را ببینید.
کاشت قاصدک در باغچه
کنترل قاصدک در چمن
اگر قاصدک در چمن شما علف هرز است، مهمترین کار جلوگیری از رسیدن کرههای بذر است. گلها را قبل از سفید شدن بچینید و بوتهها را با ریشه کامل، ترجیحاً بعد از باران که خاک نرم است، بیرون بکشید؛ تکه کوچکی از ریشه که در خاک بماند دوباره سبز میشود. چمن متراکم و سالم با کوددهی و آبیاری منظم، فضای کمتری برای قاصدک باقی میگذارد.
باورهای عامیانه درباره قاصدک
در فرهنگ ایرانی قاصدک پیامآور خبر است و آمدن کره پفکی قاصدک به خانه را نشانه رسیدن خبر خوش یا آمدن مهمان میدانند. فوت کردن کره قاصدک و آرزو کردن هم در بسیاری از کشورها رسمی قدیمی است.
















