گل ساعتی (Passiflora) گیاهی رونده و چندساله با گلهای عجیب و دایرهای است که رشتههای رنگی و پرچمهایش شبیه صفحه و عقربههای ساعت است؛ به همین دلیل در ایران به آن گل ساعتی یا پیچ ساعتی میگویند. این گیاه بیش از ۵۰۰ گونه دارد: بعضی زینتیاند، بعضی مثل گل ساعتی ارغوانی میوه خوراکی پشن فروت میدهند و گونه Passiflora incarnata در طب سنتی بهصورت گل ساعتی خشک مصرف میشود. در این مطلب انواع گل ساعتی، روش کاشت، نگهداری و احتیاطهای مصرف را میخوانید.
| نام علمی | Passiflora |
| نوع گیاه | رونده چندساله |
| نور | آفتاب کامل تا نیمسایه |
| تحمل سرما | بسته به گونه، تا منفی ۵ تا منفی ۱۰ درجه |
| زمان گلدهی | اواخر بهار تا پاییز |
| تکثیر | بذر و قلمه |
انواع گل ساعتی
| نوع | ویژگی | کاربرد |
|---|---|---|
| گل ساعتی معمولی یا آبی (P. caerulea) | گل سفید و آبی، مقاومترین گونه به سرما | زینتی، پوشش دیوار و آلاچیق |
| گل ساعتی ارغوانی (پشن فروت) | گل سفید و بنفش، میوه خوراکی ارغوانی | میوه و زینتی، مناطق معتدل و گرم |
| گل ساعتی دارویی (P. incarnata) | گل بنفش روشن، بومی آمریکا | گل و برگ خشک در طب سنتی |
| گل ساعتی قرمز (P. coccinea) | گل قرمز درخشان | زینتی، مناطق گرم و گلخانه |
| گل ساعتی بالدار (P. alata) | گل بزرگ و معطر صورتی | زینتی و میوه |
اگر به میوه گل ساعتی علاقه دارید، مطلب کامل کاشت پشن فروت و نگهداری آن را هم در مجله نازبو بخوانید. برای آشنایی با میوههای گرمسیری دیگر، میوه اژدها را ببینید.
کاشت گل ساعتی از بذر
تکثیر گل ساعتی با قلمه
سریعترین روش تکثیر گل ساعتی قلمه نیمهخشبی در اواخر بهار و تابستان است. قلمهای به طول ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر با ۳ گره بگیرید، برگهای پایینی را جدا کنید، انتهای آن را به هورمون ریشهزایی آغشته کنید و در بستر پرلیت و کوکوپیت مرطوب بکارید. ریشهدهی حدود ۳ تا ۵ هفته طول میکشد. روشهای دیگر را در ریشهزایی قلمه در آب یا خاک ببینید.
نگهداری گل ساعتی
- نور: حداقل ۶ ساعت آفتاب برای گلدهی خوب لازم است.
- داربست: گل ساعتی با پیچکهایش بالا میرود؛ از تور، نرده یا آلاچیق استفاده کنید.
- آبیاری: در فصل رشد خاک را نمناک نگه دارید و در زمستان آبیاری را کم کنید.
- کوددهی: از بهار تا تابستان هر ۲ تا ۳ هفته کود گلدهی با پتاسیم بالا بدهید؛ نیتروژن زیاد برگ زیاد و گل کم میدهد.
- هرس: اواخر زمستان شاخههای خشک و درهم را هرس کنید؛ گل روی شاخههای سال جاری ظاهر میشود.
- زمستان: گونه آبی در بیشتر مناطق معتدل زمستان را تحمل میکند؛ گونههای گرمسیری را در گلدان به داخل ببرید.
گل ساعتی خشک و عوارض آن
گل ساعتی خشک (برگ و گل گونه Passiflora incarnata) در طب سنتی بهصورت دمنوش برای آرامش و خواب مصرف میشود. گل ساعتی زینتی آبی برای مصرف خوراکی مناسب نیست و بخشهای سبز آن ممکن است ترکیبات سمی داشته باشد.
برای آشنایی با گیاهان رونده دیگر، ۶ گیاه بالارونده آپارتمانی، نیلوفر پیچ و گل یاس را ببینید.
سؤالات متداول
بذر و ملزومات کاشت گل ساعتی
بذر پشن فروت ارغوانی درشت کود مخصوص گلدهی مایع هورمون ریشه زایی مایع گیاهان










