آفت کش طبیعی یا سم خانگی، محلولی است که با مواد سادهای مثل مایع ظرفشویی، سرکه، جوش شیرین، سیر، فلفل تند، دارچین و روغن تهیه میشود و آفات نرمتن مثل شته، مگس سفید، کنه و کرم برگخوار را بدون سم شیمیایی کنترل میکند. پرکاربردترین آنها محلول آب و صابون است: یک قاشق غذاخوری مایع ظرفشویی ساده در یک لیتر آب، که عصر روی دو طرف برگها اسپری میشود. در این راهنما ۱۵ روش ساخت آفت کش طبیعی، نسبت دقیق مواد و اینکه هر کدام برای کدام آفت بهتر است را میخوانید.
| شته | آب و مایع ظرفشویی، سرکه رقیق، جوش شیرین، دارچین |
| مگس سفید | کارت زرد چسبنده + محلول صابون و روغن |
| کرم برگخوار | چیدن دستی، محلول سیر و فلفل، باسیلوس (BT) |
| کنه تارتن | شستشوی برگ با آب، محلول روغن، افزایش رطوبت |
| قارچ و سفیدک | جوش شیرین، شیر رقیق، دمکرده دماسب |
| بهترین زمان اسپری | عصر یا صبح زود؛ نه در آفتاب ظهر |

قبل از ساخت سم خانگی این نکات را بدانید
۱۵ روش ساخت آفت کش طبیعی و حشره کش خانگی
۱. از بین بردن شته با مایع ظرفشویی
سادهترین و پرکاربردترین سم خانگی. صابون لایه محافظ بدن شته و حشرات نرمتن را از بین میبرد و باعث خشک شدن آنها میشود.
برای ریحان، سبزی خوردن و گیاهان خوراکی هم همین روش قابل استفاده است، فقط قبل از مصرف سبزی را کامل بشویید. روشهای کاملتر را در مقاله از بین بردن شته ببینید.
۲. از بین بردن شته با سرکه
سرکه سفید یا سرکه سیب را به نسبت ۱ به ۳ با آب رقیق کنید (یک لیوان سرکه، سه لیوان آب) و چند قطره مایع ظرفشویی اضافه کنید تا محلول به برگ بچسبد. سرکه اسیدی است و غلیظ آن برگ را میسوزاند؛ برای سبزیهای برگلطیف نسبت ۱ به ۴ امنتر است.
۳. از بین بردن شته با جوش شیرین
یک قاشق غذاخوری جوش شیرین، یک قاشق چایخوری مایع ظرفشویی و یک قاشق غذاخوری روغن مایع را در ۴ لیتر آب حل کنید. این محلول هم روی شته و هم روی سفیدک پودری اثر دارد، چون جوش شیرین محیط برگ را قلیایی و برای قارچ نامساعد میکند.
۴. اسپری دارچین
یک قاشق غذاخوری پودر دارچین را در یک لیتر آب گرم بریزید، یک شب بماند و صاف کنید. دارچین شته و مورچه (که از شته محافظت میکند) را فراری میدهد و خاصیت ضد قارچی ملایم هم دارد. پاشیدن پودر دارچین روی خاک گلدان، پشههای ریز خاک را هم کم میکند.
۵. محلول سیر
دو حبه سیر بزرگ را با یک لیوان آب در مخلوطکن بکوبید، یک شب بماند، صاف کنید و به یک لیتر آب و یک قاشق چایخوری مایع ظرفشویی اضافه کنید. بوی تند سیر شته، کرم برگخوار، سوسکها و حتی حلزون را دور میکند.
۶. محلول فلفل تند
یک قاشق غذاخوری پودر فلفل قرمز یا دو فلفل تند خردشده را در یک لیتر آب بجوشانید، سرد و صاف کنید و چند قطره صابون بزنید. ترکیب سیر و فلفل یکی از قویترین حشره کشهای طبیعی است. هنگام ساخت دستکش بپوشید و به چشم نزنید.

۷. روغن (اسپری روغن و صابون)
یک قاشق غذاخوری روغن مایع گیاهی و یک قاشق چایخوری مایع ظرفشویی را در یک لیتر آب هم بزنید. روغن منافذ تنفسی حشرات ریز، تخم آفات و کنهها را میبندد. برای درختان، نسخه حرفهای این روش روغن ولک است که در زمستان و اوایل بهار برای کنترل تخم آفات و شپشکها استفاده میشود.
۸. روغن نیم (چریش)
روغن نیم از دانه درخت چریش گرفته میشود و روی بیش از ۲۰۰ نوع آفت از جمله شته، مگس سفید، کنه و شپشک اثر دارد. ۵ میلیلیتر روغن نیم و ۲ میلیلیتر صابون را در یک لیتر آب ولرم حل کنید و هر ۷ روز اسپری کنید.
۹. دمکرده توتون
توتون یک نخ سیگار یا یک قاشق توتون را در یک لیتر آب، یک شب خیس کنید و صاف کنید. نیکوتین حشرهکش قوی است، اما روی گوجه، فلفل، بادمجان و سیبزمینی استفاده نکنید چون ویروس موزاییک توتون را منتقل میکند. این روش فقط برای گیاهان زینتی مناسب است.
۱۰. خاک دیاتومه
پودر سفید و نرمی از فسیل جلبکها که لبههای تیز میکروسکوپی دارد و بدن حشرات خزنده مثل حلزون، مورچه، سوسک و کرم را زخمی و خشک میکند. دور ساقه و روی خاک خشک بپاشید؛ بعد از آبیاری یا باران باید دوباره پاشیده شود.
۱۱. از بین بردن کرم برگخوار به روش طبیعی
کرمهای سبز برگخوار (لارو پروانهها) روی کلم، گوجه و سبزیها خسارت زیادی میزنند. مؤثرترین روشهای طبیعی:
- چیدن دستی: صبح زود یا عصر، پشت برگها را بگردید؛ کرمها و تخمهای زرد را جمع کنید.
- باسیلوس تورینژینسیس (BT): باکتری بیخطر برای انسان و زنبور که فقط لارو پروانهها را از بین میبرد؛ مطمئنترین سم ارگانیک برای کرم سبزیجات.
- محلول سیر و فلفل: هر ۴ روز یک بار اسپری کنید تا برگ برای کرم بدمزه شود.
- توری: پوشاندن ردیف کلم و سبزی با توری ریز، پروانه را از تخمگذاری باز میدارد.
۱۲. از بین بردن شته درختان
برای درختانی مثل انار، هلو و سیب که شته روی سرشاخههای جوان جمع میشود: ابتدا سرشاخههای آلوده را با فشار آب شلنگ بشویید، سپس محلول صابون (روش ۱) یا روغن نیم (روش ۸) را با سمپاش بزنید. مورچههایی را که روی تنه بالا میروند با نوار چسب دور تنه مهار کنید، چون مورچه از شته محافظت میکند.
۱۳. سم خانگی برای مگس سفید
مگس سفید با تکان دادن گیاه به صورت ابری از حشرات ریز سفید بلند میشود. ترکیب برنده: کارت زرد چسبنده برای شکار حشره بالغ + اسپری روغن و صابون (روش ۷) یا روغن نیم برای پورههای پشت برگ، ۳ نوبت با فاصله ۵ روز. جاروبرقی دستی هم برای گلدانهای داخل خانه جواب میدهد. راهنمای کامل در مقاله مگس سفید.
۱۴. سم کنه کش خانگی
کنه تارتن در هوای گرم و خشک زیاد میشود. برگها را هر روز با آب خنک اسپری کنید، رطوبت اطراف گیاه را بالا ببرید و محلول روغن و صابون یا دمکرده سیر را هر ۳ روز بزنید. برای تریپس هم کارت آبی چسبنده بهتر از زرد جواب میدهد.
۱۵. قارچ کش خانگی
برای سفیدک پودری و بیماریهای قارچی سطحی: یک قاشق چایخوری جوش شیرین در یک لیتر آب با چند قطره صابون، یا شیر کمچرب رقیقشده به نسبت ۱ به ۹ با آب. دمکرده دماسب و دارچین هم خاصیت ضد قارچی ملایم دارند. جزئیات بیشتر در مقابله با سفیدک پودری به روش طبیعی و کنترل ارگانیک بیماریهای قارچی.

جدول آفت کش طبیعی مناسب هر آفت
| آفت | بهترین روش طبیعی | تکرار |
|---|---|---|
| شته | آب و مایع ظرفشویی، سرکه رقیق، روغن نیم | هر ۳ روز، ۳ نوبت |
| مگس سفید | کارت زرد + روغن و صابون | هر ۵ روز |
| کرم برگخوار | چیدن دستی، BT، سیر و فلفل | هر ۴ روز |
| کنه تارتن | آب خنک، روغن و صابون | هر ۳ روز |
| شپشک آردی | الکل رقیق با گوشپاککن، روغن ولک | هفتهای یک بار |
| تریپس | کارت آبی + روغن نیم | هر ۵ روز |
| حلزون و مورچه | خاک دیاتومه، دارچین | بعد از هر آبیاری |
| سفیدک پودری | جوش شیرین، شیر رقیق | هفتهای یک بار |
بهترین سم ارگانیک برای سبزیجات و درختان میوه
برای سبزی خوردن و صیفیجات که برگ یا میوه آن مستقیم مصرف میشود، به ترتیب اولویت: محلول صابون، روغن نیم و BT را انتخاب کنید و دوره کارنس (فاصله سمپاشی تا برداشت) دستکم ۳ روز را رعایت کنید. برای درختان میوه، روغن ولک در دوره خواب زمستانه و روغن نیم در فصل رشد، پایه یک برنامه ارگانیک است. اگر آلودگی شدید شد، سراغ سموم کشاورزی با رعایت دوز و دوره کارنس بروید.

















