درخت افرا قرمز در بازار ایران معمولاً به دو درخت گفته میشود: افرای ژاپنی (Acer palmatum) که کوتاه است (۲ تا ۸ متر) و رقمهای قرمز آن تمام فصل برگ قرمز یا ارغوانی دارند، و افرای قرمز آمریکایی (Acer rubrum) که درختی بزرگ با رنگ پاییزهی قرمز است. افرای ژاپنی نیمسایه، خاک اسیدی تا خنثی و آبیاری منظم میخواهد و بهترین زمان کاشت نهالش پاییز بعد از خزان یا اواخر زمستان است.
| افرای ژاپنی | ۲ تا ۸ متر، رشد کند، برگ قرمز در تمام فصل (رقمهای قرمز) |
| افرای قرمز آمریکایی | ۱۵ تا ۲۰ متر، رشد سریع، رنگ پاییزهی قرمز |
| نور | افرای ژاپنی نیمسایه؛ سایهی بعدازظهر در اقلیم گرم |
| خاک | زهکشدار، اسیدی تا خنثی (pH حدود ۵٫۵ تا ۷) |
| زمان کاشت نهال | آبان تا آذر یا بهمن تا اسفند |
| بذر | ۹۰ تا ۱۲۰ روز سرمادهی مرطوب لازم دارد |
افرا قرمز کدام درخت است؟
نام «افرا قرمز» برای چند درخت به کار میرود و همین باعث سردرگمی خریداران نهال و بذر میشود. پیش از خرید بدانید کدام را میخواهید، چون اندازه و نیازهایشان کاملاً فرق دارد.
| ویژگی | افرای ژاپنی | افرای قرمز آمریکایی |
|---|---|---|
| نام علمی | Acer palmatum | Acer rubrum |
| ارتفاع | ۲ تا ۸ متر (رقمهای پاکوتاه کمتر) | ۱۵ تا ۲۰ متر و بیشتر |
| سرعت رشد | کند تا متوسط | سریع |
| رنگ برگ | رقمهای قرمز تمام فصل قرمز یا ارغوانی | سبز در تابستان، قرمز درخشان در پاییز |
| نور | نیمسایه | آفتاب کامل |
| کاربرد | حیاط کوچک، گلدان، بونسای | سایهانداز پارک و حیاط بزرگ |
انواع درخت افرا در ایران
جنگلهای شمال و زاگرس چند گونهی بومی افرا دارند که برخلاف افرای ژاپنی با آبوهوای ایران سازگارترند:
- پلت (Acer velutinum): درخت بزرگ جنگلهای هیرکانی با برگهای پهن.
- شیردار (Acer cappadocicum): با شیرهی شیری در دمبرگ و رنگ پاییزهی زرد.
- کرکو (Acer campestre): درخت کوچکتر و مقاوم، مناسب پرچین.
- کیکم (Acer monspessulanum): افرای مقاوم به خشکی جنگلهای زاگرس.
زمان کاشت نهال افرا
بهترین زمان کاشت نهال ریشهلخت افرا، پاییز بعد از ریزش برگها (آبان و آذر) یا اواخر زمستان (بهمن و اسفند) قبل از باز شدن جوانههاست. ریشهی افرا در پاییز هنوز رشد میکند و نهال پاییزه با ریشهی قویتری وارد بهار میشود. نهال گلدانی را جز در گرمای تابستان میشود هر وقت کاشت.
روش کاشت نهال افرا
- جایی انتخاب کنید که آفتاب صبح و سایهی بعدازظهر دارد و از باد گرم در امان است.
- گودالی دو تا سه برابر عرض توپ ریشه و همعمق آن بکنید.
- خاک گودال را با کمپوست یا خاکبرگ و کمی پیتماس مخلوط کنید تا سبکتر و کمی اسیدیتر شود.
- نهال را در همان عمقی که در گلدان بود بکارید؛ طوقه نباید زیر خاک برود.
- آبیاری عمیق کنید و ۵ تا ۸ سانتیمتر مالچ دور تنه بریزید، با چند سانتیمتر فاصله از خود تنه.
نگهداری درخت افرا
| موضوع | چه کنیم |
|---|---|
| آبیاری | سال اول هفتهای یک بار عمیق؛ در گرمای تابستان بیشتر. خاک نباید خیس بماند. |
| کود | اوایل بهار یک کود کامل آهستهرهش یا کود دامی پوسیده؛ کود زیاد رنگ قرمز برگ را کم میکند. |
| هرس | در زمستان و دورهی خواب، فقط شاخههای خشک و درهم را ببرید. |
| سایه | در اقلیم گرم سایهی بعدازظهر لازم است |
| گلدان | افرای ژاپنی برای گلدان بزرگ مناسب است؛ گلدان زهکشدار و حداقل ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر عمق |
کاشت بذر افرا قرمز
- بذر بالدار افرا را ۲۴ ساعت در آب ولرم خیس کنید.
- بذرها را در ماسه یا کوکوپیت مرطوب، داخل کیسهی دربسته، ۹۰ تا ۱۲۰ روز در یخچال (حدود ۱ تا ۵ درجه) سرمادهی کنید.
- در اواخر زمستان، بذرهای جوانهزده را ۱ سانتیمتر زیر خاک سبک بکارید.
- نهالها را سال اول در نیمسایه و گلدان نگه دارید.
رقمهای قرمز افرای ژاپنی از بذر رنگ یکسانی با پایهی مادری نمیدهند؛ برای رنگ مطمئن، نهال پیوندی بخرید.
مشکلات رایج درخت افرا
| مشکل | علت | راهحل |
|---|---|---|
| سوختگی و قهوهای شدن لبهی برگ | آفتاب تند، باد گرم، کمآبی | سایهی بعدازظهر، آبیاری عمیق، مالچ |
| زرد شدن برگ با رگبرگ سبز | خاک قلیایی و کمبود آهن | مواد آلی، گوگرد، کود آهن |
| سبز شدن برگ قرمز | سایهی زیاد یا کود نیتروژن زیاد | نور صبح بیشتر، کود کمتر |
| شته روی برگهای جوان | آفت بهاره | آبپاشی و روشهای کنترل شته |
| پژمردگی شاخهها | آبیاری زیاد یا بیماری قارچی ریشه | زهکشی بهتر؛ شاخههای خشک را حذف کنید |
برای کاشت درخت در این فصل، نکات مهم در کاشت نهال و آموزش هرس درختان را هم ببینید.












