بالنگو گیاهی یکساله از خانواده نعناع است که دانههای کوچک سیاه و براقش در آب لعاب میدهد و در شربتهای سنتی ایرانی استفاده میشود. بذر بالنگو را اسفند و فروردین (یا مهر و آبان در مناطق گرم) نیم تا یک سانتیمتر زیر خاک بکارید؛ ۵ تا ۱۰ روز بعد سبز میشود. بالنگو در بهار گلهای بنفش یا آبی کمرنگ میدهد و در اواخر خرداد و تیر، وقتی خوشهها خشک و قهوهای شدند، دانههایش برداشت میشود. گیاهی کمتوقع و مقاوم به خشکی است.
| نام علمی | Lallemantia royleana و Lallemantia iberica |
| زمان کاشت | اسفند–فروردین؛ مناطق گرم: مهر–آبان |
| عمق کاشت | ۰.۵ تا ۱ سانتیمتر |
| جوانهزنی | ۵ تا ۱۰ روز |
| گلدهی | اردیبهشت تا خرداد |
| برداشت دانه | خرداد تا تیر (۹۰ تا ۱۱۰ روز) |
| نیاز آبی | کم |
گیاه بالنگو چه شکلی است؟
بالنگو بوتهای ۲۰ تا ۵۰ سانتیمتری با ساقه چهارگوش، برگهای دندانهدار و کمی کرکدار است که مثل گیاهان خانواده نعناع کمی معطر است. گلهایش کوچک و لولهای، به رنگ بنفش، آبی کمرنگ یا سفید و در چرخههای پشت سر هم روی سنبلهها باز میشوند. بعد از گلدهی، داخل کاسه گلها ۴ دانه کوچک تشکیل میشود. در ایران بالنگو در مناطقی مثل فارس، کرمان، خراسان و آذربایجان کشت میشود و «بالنگو شیرازی» نام آشنایی است.
تفاوت بالنگو، تخم شربتی و خاکشیر
| دانه | گیاه مادر | شکل دانه | لعاب |
|---|---|---|---|
| بالنگو | لالمانتیا (خانواده نعناع) | سیاه براق، کشیده و سهگوش | لعاب سفید زیاد |
| تخم شربتی | ریحان (نوعی ریحان) | سیاه، ریز و بیضی | لعاب خاکستریسفید دور دانه |
| خاکشیر | خاکشیر (خانواده کلم) | قرمز-قهوهای، بسیار ریز | لعاب ندارد |
برای آشنایی بیشتر با خاکشیر، مطلب نقش گیاه خاکشیر را بخوانید.
زمان کاشت بالنگو
روش کاشت بذر بالنگو
مراقبت از بالنگو
- آبیاری: کمآبخواه؛ در کاشت پاییزه بارش زمستان کافی است و در بهار ۲ تا ۴ آبیاری در زمان ساقهدهی و گلدهی عملکرد را بالا میبرد.
- کود: نیاز کمی دارد؛ کمی کود دامی پوسیده قبل از کاشت کافی است.
- علف هرز: در هفتههای اول وجین کنید؛ بالنگوی جوان رقیب ضعیفی است.
- آفات: شته گاهی روی سرشاخهها دیده میشود؛ روش طبیعی مقابله با شته کافی است.
برداشت و نگهداری تخم بالنگو
وقتی بیشتر سنبلهها قهوهای و خشک شدند و دانهها با تکان دادن صدا دادند، بوتهها را صبح زود (برای جلوگیری از ریزش دانه) ببرید. آنها را روی پارچه در سایه چند روز خشک کنید، بعد بکوبید و با الک و باد دادن، دانهها را از کاه جدا کنید. تخم بالنگو را در ظرف دربسته، خشک و خنک نگه دارید؛ تا یکی دو سال کیفیتش حفظ میشود.
بالنگو کنار گیاهان دارویی دیگر مثل بابونه، انیسون و ریحان یک باغچه دارویی و معطر میسازد.
سؤالات متداول
بذر بالنگو نازبو
بذر بالنگو















