چویل (Ferulago angulata) گیاه معطر و چندساله کوهستانهای زاگرس است که برگهایش به دوغ، ماست، پنیر و غذاهای محلی عطر خاصی میدهد. بذر چویل خواب دارد و برای سبز شدن به سرمای زمستان نیاز دارد؛ بهترین زمان کاشت آن آبان و آذر در فضای باز است تا بذر زمستان را در خاک بگذراند و اسفند و فروردین سبز شود. چویل خاک سنگلاخی و زهکشدار، آفتاب کامل و آب کم میخواهد و ۲ تا ۳ سال طول میکشد تا بوته کامل شود.
| نام علمی | Ferulago angulata |
| خانواده | چتریان (همخانواده شوید و آنغوزه) |
| زمان کاشت بذر | آبان تا آذر (فضای باز) |
| نیاز بذر | سرمادهی زمستانه |
| سبز شدن | اسفند تا فروردین |
| برداشت برگ | فروردین تا اردیبهشت |
| عمر گیاه | چندساله |
چویل چیست و کجا میروید؟
چویل گیاهی چندساله از خانواده چتریان است که در ارتفاعات ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ متری زاگرس، بهخصوص در لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، ایلام و کرمانشاه بهصورت طبیعی میروید. ساقههایش تا ۱ متر بلند میشود، برگهایش ریز و بریدهبریده است و در اوایل تابستان چترهای زرد گل میدهد. عطر چویل گرم، تند و کمی شبیه ترکیب شوید و جعفری کوهی است.
چویل در فرهنگ غذایی لرها و بختیاریها جایگاه ویژهای دارد: برگ خشکش را در دوغ، ماست، پنیر محلی و روغن حیوانی میریزند و از آن در آش و کباب هم استفاده میکنند. به خاطر برداشت بیرویه در طبیعت، رویشگاههای چویل کم شده و کاشت آن از بذر به حفظ این گیاه کمک میکند.
کاشت بذر چویل
بذر چویل مثل بیشتر گیاهان کوهستانی خواب فیزیولوژیک دارد و اگر بهار کاشته شود معمولاً سبز نمیشود. دو روش دارید:
اصول سرمادهی را در کاشت موسیر که آن هم گیاه کوهستانی با خواب بذر است، بهطور کامل توضیح دادهایم.
نگهداری چویل
- نور: آفتاب کامل.
- آبیاری: در سال اول تابستانها هر ۱ تا ۲ هفته یک بار؛ بعد از استقرار، چویل با بارش طبیعی و آبیاری کم زنده میماند. آبیاری زیاد ریشه را میپوساند.
- خاک: سبک، سنگلاخی و آهکی؛ خاک سنگین و ماندابی مناسب نیست.
- کود: تقریباً لازم نیست.
- آب و هوا: چویل گیاه مناطق سرد و کوهستانی است و در مناطق گرم و کمارتفاع رشد ضعیفی دارد؛ در این مناطق جای خنک و سایه سبک بعدازظهر به آن بدهید.
برداشت و خشک کردن چویل
برگها و ساقههای جوان را در بهار، قبل از گل دادن برداشت کنید؛ در این زمان عطرشان بیشترین است. از بوتههای جوان (سال اول و دوم) فقط کمی برگ بچینید تا ریشه قوی شود. ساقهها را در سایه و جای پرهوا خشک کنید و بعد خرد کنید و در ظرف دربسته نگه دارید. در طبیعت هم هرگز بوته را از ریشه نکنید و بخشی از گیاه را برای بذر دادن باقی بگذارید.
گیاهان کوهستانی و معطر دیگری که مثل چویل میشود از بذر کاشت: آنغوزه، آویشن خزنده و اسطوخودوس.
سؤالات متداول
بذر چویل نازبو
بذر چویل
















