گلرنگ گیاهی یکساله و مقاوم به خشکی است که هم برای دانه روغنی و هم برای گلبرگهای زرد و نارنجیاش (معروف به زعفران کاذب) کاشته میشود. در مناطق معتدل و گرم ایران، گلرنگ را پاییز (مهر و آبان) بکارید تا خرداد برداشت شود؛ در مناطق سرد کاشت بهاره در اسفند و فروردین انجام میشود. بذر را ۳ تا ۵ سانتیمتر زیر خاک و در ردیفهایی با فاصله ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر بکارید.
| نام علمی | Carthamus tinctorius |
| کاشت پاییزه | مهر و آبان (معتدل و گرم) |
| کاشت بهاره | اسفند تا فروردین (سرد) |
| عمق کاشت | ۳ تا ۵ سانتیمتر |
| فاصله ردیف | ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر |
| مقدار بذر | ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم در هکتار |
| برداشت | گلبرگ: خرداد؛ دانه: تیر |
گلرنگ چیست و چه کاربردی دارد؟
گلرنگ از تیره کاسنی است و قرنها در ایران کشت شده است. بوتهاش ۶۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر قد دارد، برگهایش در بسیاری از رقمها خاردار است و در انتهای شاخهها گلهای کرکی زرد، نارنجی یا قرمز باز میشود. کاربردهای اصلی گلرنگ:
- دانه روغنی: دانه گلرنگ ۲۵ تا ۴۵ درصد روغن دارد؛ روغن گلرنگ از روغنهای خوراکی پرمصرف است.
- گلبرگ: گلبرگ خشک گلرنگ به نام «زعفران کاذب» برای رنگ دادن به غذا و دمنوش استفاده میشود؛ ولی جایگزین واقعی زعفران نیست و عطر و طعم آن را ندارد.
- رنگ طبیعی: در گذشته از گلبرگ گلرنگ برای رنگرزی پارچه و فرش استفاده میشد.
- زینتی و دستهگل: گلهای خشک گلرنگ در دستهگلهای خشک ماندگاری زیادی دارند.
زمان کاشت گلرنگ
روش کاشت بذر گلرنگ
برای محاسبه دقیقتر مقدار بذر، مطلب مصرف بذر در هکتار و برای روشهای کاشت در مزرعه بذرپاشی و اهمیت آن را ببینید.
آبیاری و مراقبت
- آبیاری: گلرنگ ریشه عمیق و مقاوم به خشکی دارد. در کاشت پاییزه بارش زمستان کافی است و ۲ تا ۴ آبیاری در بهار (بهخصوص هنگام ساقهدهی و گلدهی) عملکرد را بالا میبرد.
- کود: قبل از کاشت کمی کود فسفره و در بهار کود ازته سرک؛ کود ازته زیاد خوابیدگی و بیماری را بیشتر میکند.
- علف هرز: در مرحله روزت رشد گلرنگ کند است؛ وجین در این مرحله مهم است.
- آبیاری بارانی در گلدهی: باعث بیماریهای قارچی گل میشود؛ آبیاری نشتی بهتر است.
آفات و بیماریهای گلرنگ
| آفت یا بیماری | نشانه | کنترل |
|---|---|---|
| مگس گلرنگ | لارو داخل غنچهها، سیاه شدن و پوسیدن غنچه | کاشت پاییزه زودتر، شخم عمیق بعد از برداشت |
| شته گلرنگ | کلنیهای سیاه روی سرشاخه | روشهای طبیعی مقابله با شته |
| زنگ گلرنگ | جوشهای قهوهای روی برگ | بذر سالم، تناوب زراعی |
| پوسیدگی ریشه | زرد شدن و پژمردگی بوته | زهکشی خوب، آبیاری کمتر |
برداشت گلبرگ و دانه گلرنگ
برای گلبرگ، گلها را وقتی کاملاً باز و پررنگ شدند (معمولاً صبح زود) بچینید یا گلبرگها را با دست جدا کنید؛ گلبرگها را در سایه خشک کنید تا رنگشان حفظ شود. برای دانه، صبر کنید تا بوته کامل خشک و قهوهای شود و دانهها سفت شوند؛ معمولاً ۳ تا ۴ هفته بعد از گلدهی. بوتهها را ببرید، خشک کنید و دانهها را با کوبیدن جدا کنید. اگر رقم خاردار کاشتهاید، هنگام برداشت حتماً دستکش ضخیم بپوشید.
برای برآورد تولید مزرعه، مطلب برداشت در هکتار را هم ببینید.
سؤالات متداول
بذر گلرنگ نازبو
بذر گلرنگ















