کینوا گیاهی یکساله و مقاوم به خشکی و شوری است که دانههای کوچک و پرپروتئینش مثل غلات مصرف میشود. در مناطق گرم جنوبی ایران، کینوا را پاییز (آبان و آذر) بکارید؛ در مناطق معتدل اسفند تا فروردین و در مناطق سرد اردیبهشت. بذر را ۱ تا ۲ سانتیمتر زیر خاک مرطوب بکارید؛ در خاک گرم ظرف ۱ تا ۳ روز جوانه میزند. کینوا ۹۰ تا ۱۵۰ روز بعد برداشت میشود و قبل از خوردن باید شسته شود تا ساپونین تلخ پوستهاش برود.
| نام علمی | Chenopodium quinoa |
| کاشت پاییزه | آبان تا آذر (مناطق گرم جنوبی) |
| کاشت بهاره | اسفند تا فروردین (معتدل)؛ اردیبهشت (سرد) |
| عمق کاشت | ۱ تا ۲ سانتیمتر |
| فاصله ردیف | ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر |
| جوانهزنی | ۱ تا ۳ روز در خاک گرم و مرطوب |
| برداشت | ۹۰ تا ۱۵۰ روز |
کینوا چیست؟
کینوا بومی کوههای آند در آمریکای جنوبی است و از خانواده اسفناج و چغندر است، نه غلات؛ برای همین به آن «شبهغله» میگویند. بوتهاش ۱ تا ۲ متر قد دارد و در انتهای ساقه، خوشههای بزرگ دانه به رنگ سفید، قرمز، زرد یا سیاه تشکیل میشود. دانه کینوا پروتئین کامل و فیبر بالایی دارد و فاقد گلوتن است. برگهای جوان کینوا هم مثل اسفناج خوراکیاند. کینوا در سالهای اخیر بهعنوان محصولی سازگار با کمآبی و شوری خاک در ایران هم کشت میشود.
زمان کاشت کینوا در ایران
کینوا در جوانهزنی و رشد اولیه سرما را تحمل میکند ولی گرمای بالای ۳۲ تا ۳۵ درجه در زمان گلدهی، گردهها را عقیم و دانهبندی را کم میکند. پس زمان کاشت باید طوری انتخاب شود که گلدهی در هوای معتدل اتفاق بیفتد:
روش کاشت بذر کینوا
آبیاری، کود و مراقبت
- آبیاری: کینوا کمآبخواه است؛ بعد از استقرار، آبیاری در زمان ساقهدهی و گلدهی مهمتر است. آبیاری زیاد ساقه را بلند و خوابیده میکند.
- کود: کمی کود ازته در مرحله ۴ تا ۶ برگی کافی است؛ کود زیاد خوابیدگی را بیشتر میکند.
- قیم و باد: بوتههای بلند با خوشه سنگین در باد میخوابند؛ خاکدهی پای بوته یا کاشت فشردهتر کمک میکند.
- پرندگان: در زمان رسیدن دانه، پرندگان به خوشهها حمله میکنند؛ توری یا مترسک بگذارید.
- آفات: شته و کرمهای برگخوار گاهی دیده میشوند؛ روش طبیعی مقابله با کرم برگخوار در باغچه کافی است.
برداشت و آماده کردن دانه کینوا
وقتی برگها زرد شدند و ریختند و دانهها با ناخن فرو نرفتند، کینوا آماده برداشت است. خوشهها را ببرید، چند روز در سایه کامل خشک کنید و با مالیدن یا کوبیدن، دانهها را جدا و باد بدهید. قبل از پختن، کینوا را چند بار در آب سرد بشویید و مالش دهید تا ساپونین پوسته (ماده تلخ و کفکننده) کاملاً برود. دانه خشک را در ظرف دربسته در جای خشک و خنک نگه دارید.
کینوا با گیاه خردل و ذرت از گیاهان دانهای است که میتوانید در باغچه بزرگ تجربه کنید؛ برای محاسبه بذر مزرعه هم مصرف بذر در هکتار را ببینید.
سؤالات متداول
بذر کینوا نازبو
بذر کینوا















