رازیانه گیاهی معطر با برگهای نخی شبیه شوید و طعمی شبیه بادیان است که دو شکل دارد: رازیانه دارویی که برای برگ و دانه کاشته میشود، و سبزی فنل (رازیانه پیازی) که پایه ساقهاش یک «پیاز» سفید و ترد میسازد. سبزی فنل را اواخر تابستان تا اوایل پاییز (شهریور و مهر) بکارید تا در هوای خنک پیاز بدهد؛ رازیانه دارویی را اسفند تا فروردین یا پاییز در مناطق معتدل بکارید. بذر را ۱ تا ۱.۵ سانتیمتر زیر خاک و مستقیم در زمین بکارید.
| نام علمی | Foeniculum vulgare |
| کاشت سبزی فنل | شهریور و مهر (مناطق گرم تا آبان) |
| کاشت رازیانه دارویی | اسفند تا فروردین؛ پاییز در مناطق معتدل |
| عمق کاشت | ۱ تا ۱.۵ سانتیمتر |
| جوانهزنی | ۷ تا ۱۴ روز |
| فاصله بوته | ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر |
| برداشت پیاز فنل | ۸۰ تا ۱۰۰ روز |
رازیانه و فنل؛ چه فرقی دارند؟
| ویژگی | رازیانه دارویی | سبزی فنل (پیازی) |
|---|---|---|
| بخش مصرفی | برگ، گل و بیشتر دانه | پیاز سفید پایه ساقه و برگ |
| طول عمر | چندساله | یکساله (برای پیاز) |
| ارتفاع | ۱ تا ۲ متر | ۵۰ تا ۸۰ سانتیمتر |
| فصل کاشت | بهار یا پاییز | اواخر تابستان و پاییز |
| حساسیت | کمتوقع و مقاوم | در گرما و روز بلند زود گل میرود |
هر دو از یک گونهاند و با شوید، جعفری و هویج همخانوادهاند. دانه رازیانه در طب سنتی برای گوارش و بادشکنی کاربرد دارد و برگش در سالاد و خوراک ماهی استفاده میشود. برای آشنایی با گیاه همطعم آن، انیسون (بادیان رومی) را ببینید.
زمان کاشت رازیانه
روش کاشت بذر رازیانه
مراقبت از رازیانه و فنل
- آبیاری: خاک را یکنواخت مرطوب نگه دارید، بهخصوص برای فنل؛ کمآبی باعث به گل رفتن و پیاز سفت میشود. رازیانه دارویی پس از استقرار کمآبی را تحمل میکند.
- خاکدهی پیاز فنل: وقتی پیاز به اندازه گردو رسید، خاک را تا نیمه دور آن بالا بیاورید. این کار پیاز را سفیدتر، تردتر و شیرینتر میکند.
- کود: ۴ تا ۵ هفته بعد از سبز شدن کود متعادل سبک بدهید.
- قیم: رازیانه دارویی قد بلندی دارد و در باد میخوابد؛ کنارش قیم بزنید.
- آفات: شته رایجترین آفت است؛ با روشهای طبیعی از بین بردن شته کنترلش کنید. کرم پروانه دمچلچله هم گاهی برگ را میخورد.
کاشت رازیانه در گلدان
سبزی فنل و رازیانه را میشود در گلدان هم کاشت، به شرطی که گلدان عمیق باشد: دستکم ۳۰ سانتیمتر عمق برای هر بوته. گلدان را در آفتاب کامل بگذارید و خاک را با کمپوست غنی کنید. در گلدان، خاکدهی پیاز فنل را با اضافه کردن خاک تازه به سطح گلدان انجام دهید.
برداشت برگ، پیاز و دانه رازیانه
- برگ: برگهای جوان را از حدود ۶ هفته بعد از کاشت بهتدریج بچینید.
- پیاز فنل: وقتی قطر پیاز ۷ تا ۱۰ سانتیمتر شد، آن را درست بالای خاک ببرید. اگر ریشه را در خاک بگذارید، گاهی جوانههای کوچک دوباره رشد میکنند.
- دانه: وقتی چترهای گل قهوهای و خشک شدند، آنها را ببرید و وارونه در کیسه کاغذی آویزان کنید تا دانهها بریزند. دانه را در ظرف دربسته در جای خشک نگه دارید.
رازیانه با گیاهان معطر دیگر مثل اسطوخودوس و بابونه باغچه دارویی زیبایی میسازد.
سؤالات متداول
بذر رازیانه نازبو
بذر گیاه دارویی رازیانه یا سبزی فنل















