ترخون سبزی چندساله است که چند سال پشت سر هم برگ میدهد و دو راه کاشت دارد: کاشت بذر (بیشتر ترخون روسی) در اسفند و فروردین، و تقسیم ریشه بوتههای قدیمی در پاییز (مهر و آبان) یا اوایل بهار. بذر ترخون ریز و نوردوست است و باید تقریباً سطحی کاشته شود؛ ۱۰ تا ۱۴ روز بعد سبز میشود. ترخون آفتاب، خاک زهکشدار و آبیاری متوسط میخواهد و در زمستان بخش هواییاش خشک میشود ولی ریشه زنده میماند.
| نام علمی | Artemisia dracunculus |
| کاشت بذر | اسفند تا فروردین |
| تقسیم ریشه | مهر–آبان یا اسفند |
| عمق کاشت بذر | حدود ۲ میلیمتر |
| جوانهزنی | ۱۰ تا ۱۴ روز |
| فاصله بوته | ۴۰ تا ۶۰ سانتیمتر |
| عمر مفید بوته | ۳ تا ۵ سال |
ترخون روسی، فرانسوی و ایرانی
| نوع | ویژگی | تکثیر |
|---|---|---|
| ترخون فرانسوی | عطر و طعم قوی و شیرین؛ بهترین برای آشپزی | تقریباً بذر نمیدهد؛ فقط با ریشه و قلمه |
| ترخون روسی | بوته بلندتر و مقاومتر، عطر ملایمتر | با بذر |
| ترخون محلی ایرانی | عطر خوب، سازگار با آب و هوای ایران | بیشتر با تقسیم ریشه |
بذری که در بازار با نام «بذر ترخون» فروخته میشود معمولاً ترخون روسی است؛ عطرش کمی ملایمتر است ولی بوتهای مقاوم و پربرگ میدهد. اگر بوته ترخون محلی یا فرانسوی از دوست و همسایه پیدا کنید، تقسیم ریشه سریعترین راه برای داشتن یک کرت ترخون خوشعطر است. خواص و کاربردهای ترخون را در آشنایی با خواص دارویی ترخون بخوانید.
زمان کاشت ترخون
کاشت بذر ترخون
تکثیر ترخون با تقسیم ریشه
- بوته ۲ تا ۳ ساله را انتخاب کنید: در مهر و آبان یا اسفند، بوته را با بیل از خاک بیرون بیاورید.
- تقسیم: ریشهها را با دست یا چاقوی تمیز به قطعاتی تقسیم کنید که هر کدام چند جوانه و ریشه سالم داشته باشند.
- کاشت: قطعات را در همان عمق قبلی و با فاصله ۴۰ تا ۶۰ سانتیمتر بکارید و آبیاری کنید.
- مالچ: در کاشت پاییزه، روی ریشهها مالچ کاه یا برگ بریزید تا از یخبندان محفوظ بمانند.
نگهداری ترخون
- نور: آفتاب کامل یا آفتاب صبح؛ در سایه ساقهها دراز و عطر کم میشود.
- خاک: زهکشدار و سبک؛ ریشه ترخون در خاک خیس زمستانی میپوسد.
- آبیاری: متوسط؛ بگذارید سطح خاک بین دو آبیاری خشک شود. ترخون مستقرشده کمآبی کوتاه را تحمل میکند.
- کود: سالی یک بار در اسفند کمپوست یا کود دامی پوسیده کافی است؛ کود زیاد عطر را کم میکند.
- حذف گل: ساقههای گلدهنده را بچینید تا انرژی گیاه صرف برگ شود.
- پاییز و زمستان: در آذر ساقههای خشک را تا ۵ سانتیمتر بالای خاک ببرید و مالچ بریزید.
کاشت ترخون در گلدان
ترخون در گلدانی با قطر و عمق دستکم ۳۰ سانتیمتر خوب رشد میکند. خاک گلدان را با پرلیت یا ماسه سبک کنید و گلدان را در آفتابگیرترین نقطه بالکن بگذارید. ترخون گلدانی را هر ۲ سال یک بار تقسیم و در خاک تازه بکارید. در زمستان گلدان را جای خنک و روشن (نه گرم) بگذارید و خیلی کم آب بدهید تا گیاه خواب طبیعیاش را بگذراند.
برداشت و نگهداری ترخون
از اواخر بهار که بوته ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر شد، سرشاخهها را بچینید؛ هرچه بیشتر بچینید بوته پرپشتتر میشود. سال اول برداشت را سبک انجام دهید تا ریشه قوی شود. ترخون تازه را در کیسه در یخچال نگه دارید یا در سایه خشک کنید؛ ترخون خشک بخشی از عطرش را از دست میدهد، برای همین منجمد کردن برگهای خردشده یا نگهداری در سرکه هم روشهای رایجی است.
ترخون کنار مرزه، جعفری و گشنیز سبزیهای اصلی باغچه سبزی خوردن هستند.
سؤالات متداول
بذر ترخون و سبزیهای معطر نازبو
بذر ترخون روسی














