شوکه شدن گیاه یعنی پژمردگی، زرد شدن یا ریختن برگ و توقف رشد بعد از تعویض گلدان یا جابهجایی؛ دلیل اصلی آن آسیب به ریشههای مویی است که آب را جذب میکنند. بیشتر گیاهان در ۱ تا ۴ هفته خوب میشوند، به شرط اینکه بعد از انتقال یک آبیاری عمیق بگیرند، یک هفته دور از آفتاب تند و باد بمانند، تا ۴ تا ۶ هفته کود نگیرند و بیش از حد آبیاری نشوند.
| علت اصلی | آسیب به ریشههای مویی و تغییر ناگهانی محیط |
| علائم | پژمردگی، زرد و قهوهای شدن برگ، ریزش برگ، توقف رشد |
| زمان بهبود | گیاه آپارتمانی ۱ تا ۴ هفته؛ درخت تا یک سال یا بیشتر |
| بعد از انتقال | آبیاری عمیق، سایهی ۳ تا ۷ روزه، بدون کود |
| کوددهی | ۴ تا ۶ هفته بعد از تعویض گلدان |
| بهترین زمان | گیاه آپارتمانی بهار؛ درخت خزاندار پاییز تا اواخر زمستان |
شوک انتقال چیست و چرا اتفاق میافتد؟
ریشههای مویی بسیار ظریفاند و بیشترین جذب آب از آنها انجام میشود. هنگام بیرون آوردن گیاه از گلدان یا زمین، بخشی از این ریشهها حتی با دقت زیاد آسیب میبیند. گیاه همچنان از برگهایش آب تبخیر میکند ولی ریشهی کافی برای جبران آن ندارد؛ نتیجه پژمردگی و زرد شدن برگ است. تغییر ناگهانی نور، دما، رطوبت و نوع خاک هم این فشار را بیشتر میکند.
علائم شوکه شدن گیاه
| علامت | معنی | چه کنیم |
|---|---|---|
| پژمردگی با خاک مرطوب | ریشه هنوز نمیتواند آب کافی برساند | آبیاری بیشتر نکنید؛ گیاه را به سایهی روشن ببرید |
| زرد شدن برگهای پایینی | گیاه برگهای قدیمی را رها میکند | طبیعی است؛ برگهای کاملاً زرد را بچینید |
| قهوهای و خشک شدن لبهی برگ | تبخیر بیشتر از جذب آب | دور از آفتاب تند و باد؛ رطوبت هوا را بالا ببرید |
| ریزش برگ | واکنش به تغییر محیط، بهخصوص در فیکوس | صبر کنید؛ جابهجایی دوباره ممنوع |
| توقف رشد و برگ کوچک | گیاه انرژی را صرف ریشهسازی میکند | طبیعی است؛ چند هفته طول میکشد |
بهترین زمان جابهجایی و تعویض گلدان
| نوع گیاه | بهترین زمان | نکته |
|---|---|---|
| گیاهان آپارتمانی | اوایل بهار تا اوایل تابستان | وقتی گیاه در دورهی رشد است، سریعتر ریشه میدهد |
| درخت و درختچهی خزاندار | پاییز بعد از خزان تا اواخر زمستان | در خواب زمستانه کمترین تبخیر را دارند |
| همیشهسبزها | اوایل پاییز یا اوایل بهار | دور از گرما و یخبندان |
| نشای گل و سبزی | عصر یا روز ابری | قبلش ۷ تا ۱۰ روز به هوای آزاد عادت کند |
| گل رز | اواخر زمستان تا اوایل بهار | قبل از باز شدن جوانهها |
برای روش قدمبهقدم عوض کردن گلدان، روش صحیح تعویض گلدان را ببینید.
قبل از جابهجایی
- یک روز قبل، گیاه را کامل آبیاری کنید تا ریشه و خاک پرآب باشند.
- گلدان جدید فقط ۲ تا ۵ سانتیمتر بزرگتر از قبلی باشد؛ گلدان خیلی بزرگ آب را نگه میدارد و ریشه را میپوساند.
- خاک جدید سبک و زهکشدار آماده کنید؛ خاک مناسب گیاهان آپارتمانی راهنمای خوبی است.
- برای درختچهها، ۲ تا ۴ هفته قبل دور ریشه را با بیل قطع کنید (ریشههرس) تا ریشههای جدید نزدیک تنه تشکیل شوند.
- نشاها را ۷ تا ۱۰ روز، هر روز چند ساعت بیشتر، در هوای آزاد بگذارید تا سازگار شوند.
هنگام جابهجایی

- گلدان را کج کنید و با ضربهی آرام به دیواره، گیاه را با توپ ریشه بیرون بیاورید؛ از ساقه نکشید.
- خاک دور ریشه را نریزید. فقط ریشههایی که دور گلدان پیچیدهاند را با انگشت کمی باز کنید.
- ریشههای سیاه و نرم (پوسیده) را با قیچی تمیز ببرید.
- گیاه را در همان عمق قبلی بکارید؛ کاشت عمیقتر طوقه را میپوساند.
- کار را سریع انجام دهید؛ ریشه نباید زیر آفتاب و باد خشک شود.
بعد از جابهجایی
- بلافاصله یک آبیاری عمیق بدهید تا خاک دور ریشه بنشیند و حفرههای هوا پر شوند.
- گیاه را ۳ تا ۷ روز در نور غیرمستقیم و دور از باد و بخاری نگه دارید.
- آبیاری بعدی را وقتی بدهید که ۲ تا ۳ سانتیمتر رویی خاک خشک شد؛ آب زیاد بزرگترین اشتباه در این دوره است. علائم تشنگی گیاه را بشناسید.
- در گیاهان باغچه، یک لایه مالچ (کاه یا خاکبرگ) روی خاک بریزید تا رطوبت حفظ شود.
- در گیاهان پربرگ که بعد از انتقال شدید پژمرده میشوند، برداشتن چند برگ بزرگ تبخیر را کم میکند؛ بیش از یکسوم گیاه را هرس نکنید.
درمان گیاه شوکهشده
- انگشت را ۳ سانتیمتر در خاک فرو کنید: اگر مرطوب است آب ندهید، حتی اگر گیاه پژمرده است.
- گیاه را به جای روشن ولی بدون آفتاب مستقیم ببرید و دیگر جابهجا نکنید.
- برگهای کاملاً زرد یا خشک را بچینید؛ برگ نیمهسبز را نگه دارید، هنوز برای گیاه غذا میسازد.
- در هوای خشک خانه، گلدان را روی سینی سنگریزه و آب بگذارید تا رطوبت اطراف برگها بیشتر شود.
- صبور باشید. تا وقتی ساقه سفت است و جوانهی تازه میدهد، گیاه زنده است.
گیاه شوکهشده چقدر طول میکشد خوب شود؟
| نوع گیاه | زمان تقریبی بهبود |
|---|---|
| گیاه آپارتمانی کوچک | ۱ تا ۲ هفته |
| گیاه آپارتمانی بزرگ و فیکوسها | ۲ تا ۶ هفته؛ ممکن است برگ بریزد |
| نشای گل و سبزی | چند روز تا ۲ هفته |
| درختچه | چند هفته تا یک فصل |
| درخت | یک تا چند سال، بسته به قطر تنه |
جابهجایی گل رز از گلدان به باغچه

بهترین زمان انتقال رز، اواخر زمستان تا اوایل بهار و قبل از باز شدن جوانههاست. یک هفته قبل، دور ریشه را با بیل قطع کنید تا ریشههای تازه نزدیک تنه بسازد. گودالی دو برابر حجم توپ ریشه بکنید، کفش را با کمپوست و خاکبرگ مخلوط کنید و رز را با تمام خاک دور ریشه در همان عمق قبلی بکارید. بلافاصله آبیاری عمیق کنید و تا یک ماه کود ندهید.
محصولات مناسب تعویض گلدان
خاک، کود ریشهزا و گلدان مناسب جابهجایی گیاه در فروشگاه نازبو:
کود ریشهزایی مایعکود جلبک دریاییهیومیک اسید مایعپیتماسکوکوپیتگلدان پلاستیکی














