لوبیاها دو گروه اصلی دارند: لوبیاهایی که غلاف سبز و نارسشان خورده میشود (لوبیا سبز) و لوبیاهایی که برای دانه خشک کاشته میشوند، مثل لوبیا چیتی، قرمز، سفید و سیاه. بیشتر اینها از یک گونهاند (Phaseolus vulgaris) و روش کاشتشان یکی است: کاشت در خاک گرم بالای ۱۵ درجه از اردیبهشت تا خرداد، عمق ۳ تا ۵ سانتیمتر و برداشت دانه خشک ۹۰ تا ۱۲۰ روز بعد. لوبیا لیما و چشمبلبلی گونههای جداگانهاند و گرمای بیشتری میخواهند.
| لوبیاهای دانهای رایج | چیتی، قرمز، سفید، سیاه |
| زمان کاشت | اردیبهشت تا خرداد (خاک بالای ۱۵ درجه) |
| عمق کاشت | ۳ تا ۵ سانتیمتر |
| برداشت لوبیا سبز | ۵۰ تا ۷۰ روز |
| برداشت دانه خشک | ۹۰ تا ۱۲۰ روز |
| فرم رشد | پاکوتاه (بوتهای) یا پابلند (رونده) |
جدول انواع لوبیا
| نوع لوبیا | ظاهر دانه | کاربرد |
|---|---|---|
| لوبیا چیتی (پینتو) | کرم با خالهای قهوهای | خوراک لوبیا، آش، کنسرو |
| لوبیا قرمز (کلیهای) | قرمز تیره، درشت و کلیهای | قورمهسبزی، خوراک، سالاد |
| لوبیا سفید | سفید و بیضی، کوچک تا متوسط | خوراک لوبیا، سوپ، لوبیا پلو |
| لوبیا سیاه | سیاه براق و کوچک | سالاد، سوپ، غذاهای آمریکای لاتین |
| لوبیا لیما (کرهای) | پهن و سفید یا خالدار | خوراک و سالاد؛ گرمادوست |
| لوبیا چشمبلبلی | کرم با لکه سیاه در ناف | آش و خوراک؛ مقاوم به گرما |
| لوبیا سبز | غلاف سبز ترد | پخته، لوبیا پلو، کنسرو |
لوبیا سبز هم از همان گونه لوبیاهای دانهای است؛ فقط رقمهایی که برای غلاف ترد و بیرشته اصلاح شدهاند را سبز برداشت میکنند. روش کامل کاشت لوبیا سبز را در راهنمای کاشت لوبیا سبز نازبو توضیح دادهایم.
لوبیاهای رنگی و خاص
- لوبیا لیما کریسمس: دانههای درشت و پهن قرمز-سفید؛ رونده و گرمادوست.
- لوبیا نودل قرمز (لوبیا متری): غلافهای باریک تا ۴۰ تا ۶۰ سانتیمتری؛ از خانواده چشمبلبلی و بسیار گرمادوست.
- لوبیا آمتیست و طلایی: غلافهای بنفش یا زرد که هم زیبا و هم خوراکیاند؛ غلاف بنفش با پختن سبز میشود.
- لوبیا ولور: رقم سبز ظریف و باریک (فیله) برای سالاد.
پاکوتاه یا پابلند؟
لوبیای پاکوتاه بوتهای ۴۰ تا ۶۰ سانتیمتری دارد، داربست نمیخواهد و محصولش در چند هفته پشت سر هم میرسد؛ برای مزرعه و باغچه کوچک مناسب است. لوبیای پابلند تا ۲ تا ۳ متر بالا میرود، داربست یا قیم لازم دارد و مدت طولانیتری محصول میدهد؛ در فضای کم، محصول بیشتری از هر متر زمین میگیرید. بسیاری از لوبیاهای چیتی و سفید هر دو فرم را دارند.
زمان کاشت لوبیا
روش کاشت لوبیا دانهای
برداشت و نگهداری دانه خشک لوبیا
وقتی بیشتر غلافها زرد، خشک و شکننده شدند و دانهها داخلشان صدا دادند، بوتهها را از ریشه بکنید و چند روز در سایه خشک کنید. بعد غلافها را بکوبید یا با دست باز کنید و دانهها را جدا کنید. دانهها را چند روز دیگر روی سینی پهن کنید تا کاملاً خشک شوند. برای جلوگیری از شپشه، دانههای کاملاً خشک را ۳ تا ۴ روز در فریزر بگذارید و بعد در ظرف دربسته در جای خشک و خنک نگه دارید.
لوبیا با سبزیهای تابستانه مثل ذرت و کدو ترکیب سنتی «سه خواهر» را میسازد؛ ذرت قیم لوبیای پابلند میشود و کدو خاک را میپوشاند. در باغچه پاییزه هم حبوبات سرمادوست مثل باقلا و نخود فرنگی جای لوبیا را میگیرند.

















